Κυβερνητική, συστήματα, ριζώματα

Διδάσκοντες


Περιγραφή

Στο ερευνητικό αυτό σεμινάριο, στόχος είναι να ιχνηλατήσουμε την πολυπρισματική ιστορική εξέλιξη της συστημικής/οικογενειακής θεραπείας μέσα στον 20ο αιώνα. Εστιάζοντας στην κριτική αντίστιξη των κλινικών πρακτικών με τις θεωρητικές προσεγγίσεις, θα αναζητήσουμε τα ιστορικά ίχνη και τις τομές των προσεγγίσεων (πχ ιστορία, ανθρωπολογία, πολιτική οικονομία, πολιτισμός) που γονιμοποίησαν τις θεραπευτικές πρακτικές.

Μέσα από τη συναρμογή των πρωτότυπων θεωρητικών κειμένων με τις βιογραφίες των θεωρητικών, αλλά και με την προβολή και το σχολιασμό ιστορικών οπτικών τεκμηρίων, θα περιδιαβούμε το πλαίσιο των συστημικών ιδεών και πρακτικών ως μια εξελισσόμενη ιστορική περιπέτεια. Ενδεικτικά ερωτήματα – κατευθύνσεις που θα αγγίξουμε: Πως προήλθαν οι συστημικές ιδέες από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο; Τι συζητούσαν εκεί στα συνέδρια Macy; Πως διασταυρώνονται οι ιδέες της συστημικής με τις ψυχαναλυτικές θεωρίες; Πως συνδέονται με τα new age κινήματα των 60s; Ποια η σχέση της κυβερνητικής με την ρομποτική, την ανάπτυξη των Η/Υ, την τεχνητή νοημοσύνη; Πως αναδύθηκαν οι έννοιες της αυτοποίησης, της αναστοχαστικότητας, των ριζωμάτων; Πως η έννοια της εξουσίας τέμνει το συστημικό προσανατολισμό; Πως εφαρμόστηκαν οι συστημικές ιδέες στα σοσιαλιστικά πειράματα του 20ου αιώνα;

Το σεμινάριο θα διεξαχθεί μέσω 4ωρων μηνιαίων ζωντανών και διαδικτυακών συναντήσεων ενώ θα χρησιμοποιεί τη μεθοδολογία της μεικτής μάθησης (blended learning), προσκαλώντας σε δημιουργική συμμετοχή των εκπαιδευόμενων μέσω συμμετοχικών αναγνώσεων/υπομνηματισμού, παρουσιάσεων και κριτικών συζητήσεων της βιβλιογραφίας που θα δοθεί και των οπτικών τεκμηρίων. Θα διεξαχθούν 10 συναντήσεις της ομάδας, 9 συναντήσεις διδακτικές, και μια συνάντηση παρουσιάσεων και αναστοχασμού. Στόχος είναι στο τέλος των συναντήσεων να παράγουμε ένα συμμετοχικό κριτικό δοκίμιο 4.000-5000 λέξεων επί των θεματικών που θα επεξεργαστούμε, το οποίο θα δημοσιευτεί.


Πρόγραμμα

1η συνάντηση:

Εισαγωγή: αλληλογνωριμία, στόχοι και παρουσίαση βιβλιογραφίας. Ανάθεση θεματικών και κειμένων προς παρουσίαση.

2η συνάντηση:

Α’ Κυβερνητική: Μια εισαγωγή για τα πρώτα χρόνια της ανάπτυξης των ιδεών της κυβερνητικής, πριν από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και τα συνέδρια Macy, μέσα από το έργο των Ashby, Wiener, Walter, Bertallanfy, τη θεωρία της επικοινωνίας του Shannon, κα

3η συνάντηση:

Από την Α’ στην Β’ Κυβερνητική – τα συνέδρια Macy: Μια επισκόπηση των διεπιστημονικών Συνεδρίων που χρηματοδότησε μεταπολεμικά το ίδρυμα Macy, όπου τέθηκαν οι βάσεις για τη μετάβαση από την πρώτη κυβερνητική, στην Β' κυβερνητική. Εστίαση στις καινοτομίες της β’κυβερνητικής προοπτικής και στον κονστρουκτιβισμό.

4η συνάντηση:

Gregory Bateson, τα πρώτα βήματα: μια περιδιάβαση στα πρώτα βήματα της ζωής του Gregory Bateson, από την ζωολογία στην κοινωνική ανθρωπολογία και το γάμο του με την M.Mead, πριν τη σύνδεσή του με την οικογενειακή θεραπεία.

5η συνάντηση:

Gregory Bateson, η σύνδεση με την California (Palo Alto): τα κατοπινά χρόνια του G. Bateson, όπου συνδέεται με την οικογενειακή θεραπεία και την ομάδα του Mental Research Institute στο Palo Alto της Καλιφόρνια, τις έρευνες για τον διπλό δεσμό και την αντικουλτούρα των 60s.

6η συνάντηση:

Συγκλίσεις και αποκλίσεις με την ψυχανάλυση: Πως οι ιδέες της α+β κυβερνητικής και της οικογενειακής θεραπείας επηρεάστηκαν αλλά και διαφοροποιήθηκαν από τις ψυχαναλυτικές ιδέες/πρακτικές της εποχής; Πως διαφοροποιήθηκαν οι επιμέρους θεωρητικοί; Ποια η σχέση λακανικής ψυχανάλυσης με τις κυβερνητικές ιδέες;

7η συνάντηση:

Εφαρμογές των συστημικών/β’ κυβερνητικών ιδεών στον 20ο αιώνα (ΗΠΑ, Ιταλία, Γερμανία, Χιλή, ΕΣΣΔ): Θα επιχειρήσουμε μια ιστορική ματιά στην εξέλιξη των συστημικών ιδεών ανά τον κόσμο, από την οικογενειακή θεραπεία στις ΗΠΑ, την Γερμανία, την Ιταλία, Ελλάδα, αλλά και το σύντομο σοσιαλιστικό κυβερνητική πείραμα της Χιλής, και την χρήση της κυβερνητικής στην ΕΣΣΔ.

8η συνάντηση:

Το αγκάθι της εξουσίας: Θα χαρτογραφήσουμε στη συνάντηση τη σημασία της μεταφοράς της εξουσίας/ισχύος (power) για τις συστημικές/β’ κυβερνητικές ιδέες, μέσα από τις θεωρητικές αναφορές για την ανάγνωση των σχέσεων εξουσίας, τόσο στην θεραπευτική διάδραση, όσο και στις κοινωνικές συνθήκες.

9η συνάντηση:

Ριζώματα, δίκτυα, διάλογοι: Θα εστιάσουμε στις συνδέσεις των συστημικών ιδεών με τις νεότερες εννοιολογήσεις των κοινωνικών δικτύων, των διαλογικών ιδεών, του κοινωνικού κονστρουξιονισμού και των ριζωμάτων.

10η συνάντηση:

Αναστοχασμός και ανατροφοδότηση, Παρουσιάσεις και συζήτηση κειμένων εργασίας.



Προτειν. Βιβλιογρ.

Arnold, D.P. (ed.) (2014). Traditions of Systems Theory. Major Figures and Contemporary Developments. London: Routledge.

Ashby, W.R. (1959). An Introduction to Cybernetics. London: Chapman & Hall (http://pespmc1.vub.ac.be/books/IntroCyb.pdf)

Bateson, G. (2018). Βήματα για μια Οικολογία του Νου. Θεσσαλονίκη: University Studio Press.

Bateson, G., Jackson, D.J., Haley, J. (1956). Towards a theory of schizophrenia. Behavioral Science, 1 (4), 251-254.

Beniger, J.R. (1986). The Control Revolution. Technological and Economic Origins of the Information Society. Cambridge, MA: Harvard University Press.

Borcsa, M. & Stratton, P. (eds.)(2016). Origins and Originality in Family Therapy and Systemic Practice. London: Springer.

Cline, R. (2015). The Cybernetics Moment. Or why we call our age the Information Age. Baltimore: Johns Hopkins Press.

Dupuy, J.P. (2009). On the origins of cognitive science. The mechanisation of the mind. (trans M-B. DeBevoise). Massachusets: MIT Press.

Hayles, N.K. (1994). How we Became Posthuman. Virtual Bodies in Cybernetics, Literature and Informatics. Chicago, Il: University of Chicago Press.

Heims, S.J. (1991). The Cybernetics Group. Massachusets: MIT Press.

Hoffman, L. (2006), Οικογενειακή Θεραπεία: μια προσωπική ιστορία (μτφρ. Κ.Γαμβρουλά – Ε. Σαμαρά, επιμ. Β.Καφταντζή). Θεσσαλονίκη: University Studio Press.

Müller, A. & Müller, K. (eds.)(2007). An Unfinished Revolution? Heinz von Foerster and the Biological Computer Laboratory (BCL), 1958–1976. Vienna: Edition Echoraum.

Pickering, A. (2010). The Cybernetic Brain. Sketches of Another Future. Chicago, Il: The University of Chicago Press.

Rid, T. (2016). Rise of the Machines. A Cybernetic History. New York, NY: Norton and Co.

Tiqqun (2020). The Cybernetic Hypothesis (trans. R. Hurley). Cambridge, MA: MIT Press.

Turner, F. (2006). From Counterculture to Cyberculture: Stewart Brand, the Whole Earth Network, and the Rise of Digital Utopianism. Chicago: University Of Chicago Press

Weinstein, D. (2013). The Pathological Family: Postwar America and the Rise of Family Therapy. Ithaca: Cornell University Press.

Wiener, N. (2017). Norbert Wiener – A Life in Cybernetics. Cambridge, MA: MIT Press.

Wiener, N. (1972). Κυβερνητική ή έλεγχος και επικοινωνία στα ζώα και τις μηχανές. Αθήνα: Καστανιώτης

Απαραίτητη για τη μελέτη της βιβλιογραφίας είναι η πολύ καλή γνώση της αγγλικής γλώσσας.


Κόστος

€300 ετησίως για τα έξοδα του σεμιναρίου.